W czasie II wojny światowej Miechów, położony w Generalnym Gubernatorstwie, był ważnym punktem konspiracyjnej działalności polskiego podziemia. Już od 1939 roku funkcjonowały tam struktury Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), a następnie Armii Krajowej (AK). Miasto znajdowało się pod silną kontrolą niemieckiej administracji i Gestapo, które prowadziło intensywne działania przeciwko członkom ruchu oporu. W miechowskim więzieniu przetrzymywano zarówno zwykłych obywateli, jak i żołnierzy podziemia – wielu z nich czekało na deportację do obozów koncentracyjnych lub na egzekucję.
W sierpniu 1944 roku, w obliczu narastającego oporu zbrojnego i wybuchu Powstania Warszawskiego, lokalne struktury AK podjęły decyzję o przeprowadzeniu spektakularnej akcji – rozbicia więzienia w Miechowie. Miała ona zarówno militarny, jak i moralny wymiar: chodziło o uwolnienie więźniów oraz ukazanie siły i determinacji polskiego podziemia.
W nocy z 14 na 15 sierpnia 1944 roku oddział AK pod dowództwem por. Jana Dębskiego ps. „Zawisza” zaatakował miechowskie więzienie. Akcja została starannie przygotowana – żołnierze znali rozmieszczenie niemieckich strażników i sposób funkcjonowania placówki. Atak przeprowadzono błyskawicznie i z zaskoczenia, co pozwoliło uniknąć większych strat. Uwolniono około 80 więźniów, w tym wielu żołnierzy konspiracji.
Rozbicie więzienia w Miechowie było jednym z najśmielszych i najbardziej udanych działań zbrojnych AK w Małopolsce. Wydarzenie to miało ogromne znaczenie dla lokalnej społeczności – podniosło morale ludności cywilnej i pokazało, że nawet w obliczu niemieckiego terroru możliwa jest skuteczna walka o wolność. Był to również sygnał, że Armia Krajowa pozostaje aktywna i gotowa do działań w skali ogólnokrajowej.
-
Tadeusz Bieńkowski, Armia Krajowa w Małopolsce, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1984. ↩
-
Wojciech Frazik, Polska konspiracja niepodległościowa w okupowanym Krakowie (1939–1945), Instytut Pamięci Narodowej, Kraków 2007. ↩
-
Tomasz Strzembosz, Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939–1944, PAX, Warszawa 1983. ↩
-
Andrzej Chwalba (red.), Małopolska w latach II wojny światowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Kraków 2001. ↩
-
Janusz Gmitruk (red.), Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956, IPN, Warszawa 2007. ↩
-
Piotr Gursztyn, Rok 1944. Wojna domowa, Znak, Kraków 2016. ↩
